Thiên Kỷ Đại Cát

Vẻ đẹp của mẫu nghi - Mẫu đức trong văn minh Trung Hoa

09 tháng 05 2026
THIÊN KỶ ĐẠI CÁT

Sách Đạo Đức Kinh có viết: "Thiên hạ hữu thủy, dĩ vi thiên hạ mẫu”, nghĩa là thiên hạ có nguồn gốc, nguồn gốc ấy được gọi là mẹ của vạn vật.

Hằng năm cứ vào dịp tháng năm, khi sắc xuân dần tàn và hoa cẩm chướng đang lặng lẽ nở rộ, trong lòng chúng ta lại hiện lên một hình bóng, một sự tồn tại dịu dàng nhất nhưng cũng kiên cường nhất trong đời: mẹ.

Trong dòng chảy 5.000 năm của văn minh Trung Hoa, "mẹ" chưa bao giờ chỉ là một chức phận. Mà đó là cả một sự tu dưỡng, một cảnh giới, là đức hạnh cao quý xuyên suốt ba hệ tư tưởng Nho - Phật - Đạo. Nhân dịp Ngày của Mẹ năm nay chúng ta hãy theo dấu các bậc tiên hiền, từ trong kinh điển của tam gia một lần nữa lĩnh hội ý nghĩa sâu sắc của "đạo làm mẹ".

Người mẹ trong lý niệm của Nho gia: Thương cho cha mẹ sinh ta nhọc nhằn vất vả

Trong Kinh Thi thiên Tiểu Nhã bài Liễu Nga có những câu thơ lay động lòng người như sau:

Phụ hề sinh ngã, mẫu hề cúc ngã.
Phủ ngã súc ngã, trưởng ngã dục ngã,
Cố ngã phục ngã, xuất nhập phúc ngã.
Dục báo chi đức, hạo thiên võng cực!

Diễn nghĩa:

Cha sinh ra ta, mẹ nuôi nấng ta.
Vỗ về ta, chăm sóc ta, nuôi ta lớn khôn, dạy dỗ ta,
Dõi theo ta, không rời ta nửa bước, ra vào đều ôm ấp trong lòng.
Muốn báo đáp công đức ấy, mà như trời cao vô tận, không sao đền đáp nổi! 

Sách Lễ Ký thiên Nội Tắc còn nhấn mạnh trách nhiệm dạy dỗ của người mẹ, từ ăn uống sinh hoạt đến lời ăn tiếng nói, mẹ là người thầy đầu tiên của con. "Mẫu nghi" trong lý niệm của Nho gia không chỉ là ơn sinh thành mà còn là tấm gương mẫu mực về "ngôn truyền thân giáo" (dạy bảo bằng cả lời nói và hành động).

Trong lịch sử đã có mẹ của Mạnh Tử ba lần chuyển nhà để chọn láng giềng tốt cho con ở, mẹ của Âu Dương Tu dùng thân cây lau làm bút dạy con, mẹ của Nhạc Phi khắc lên lưng con bốn chữ "tinh trung báo quốc". Những câu chuyện lưu truyền muôn đời ấy đều nói lên một chân lý, rằng phẩm hạnh của người mẹ sẽ định hình cuộc đời của con.

Người mẹ trong lý niệm của Phật gia: mười tháng mang thai, ân nặng như núi

Mẹ của Đức Phật Thích Ca Mâu Ni - hoàng hậu Ma Da - là hình tượng người mẹ thánh khiết nhất trong kinh Phật.

Tương truyền khi mang thai, bà mơ thấy voi trắng sáu ngà từ trời giáng xuống, nhập vào bên hông phải, đây là điềm lành báo hiệu Phật Đà nhập thế. Trong thời gian mang thai, tâm bà thanh tỉnh, lòng tràn đầy từ bi, khiến cỏ cây nơi bà đi qua cũng xanh tươi khác thường.

Ngày sinh, bà đến vườn Lâm Tỳ Ni, thấy hoa vô ưu nở rộ bèn đưa tay vịn cành, và ngay khoảnh khắc ấy thái tử đản sinh từ hông phải, đất trời rung chuyển, trời tuôn mưa thơm, long vương phun nước tắm cho thái tử.

Dù hoàng hậu Ma Da qua đời sau bảy ngày sinh con và thăng lên thiên giới, nhưng sau khi giác ngộ, Đức Phật vẫn lên cõi trời giảng pháp cho mẹ suốt ba tháng để báo ân. Đây cũng là nguồn gốc của lễ Tắm Phật sau này.

Phật gia cho rằng tình mẹ rất gần với lòng xót thương của chư Phật, Bồ Tát. Quan Thế Âm Bồ Tát cũng được tôn xưng là "Từ Mẫu Quan Âm",  bởi vì tình mẹ là ánh sáng gần với Phật tính nhất  nơi nhân gian.

Người mẹ trong lý niệm của Đạo gia: thượng thiện nhược thuỷ, đại âm hy thanh 

Đạo Đức Kinh viết: "Thiên hạ có khởi đầu, gọi là mẹ của thiên hạ". Thiên địa vạn vật đều có nguồn gốc, Lão Tử gọi nguồn gốc ấy là "mẹ". Trong mắt Đạo gia, "Đạo" giống như mẹ: sinh dưỡng muôn loài mà không tranh, không giữ lại điều gì cho bản thân, cũng chẳng tự kể về mình.

Lại nói: "Thượng thiện nhược thuỷ”. Nước khéo làm lợi cho vạn vật mà không tranh, ở nơi mà người ta ghét, nên gần với Đạo. Cái thiện cao nhất cũng giống như nước: nuôi dưỡng vạn vật mà không tranh giành, luôn ở nơi thấp, nhưng chính vì vậy mà gần với Đạo nhất.

Điều ấy rất giống chân dung người mẹ.

Tình mẹ chưa bao giờ phô trương, mà nó lặng lẽ tồn tại, khi thì bên bếp lửa, hay dưới ánh đèn đêm, hay trong chiếc ô đưa cho con trước lúc ra ngoài... Mẹ dành điều tốt nhất cho con, còn những nhọc nhằn vất vả thì giữ lại cho riêng mình.

Lão Tử còn nói: "Trong thiên hạ không gì mềm yếu hơn nước, nhưng không gì thắng được nước trong việc phá vỡ cái cứng rắn”. Tình mẹ cũng vậy, nhìn thì nhu hòa nhưng lại là sức mạnh không thể phá vỡ nhất thế gian. Dù đứa con có đi xa đến đâu, gặp bao nhiêu sóng gió, thì sâu thẳm trong tim vẫn có dòng nước của mẹ dịu dàng nâng đỡ.

Đạo gia cũng nói: "Đại âm hi thanh, đại tượng vô hình", nghĩa là âm thanh lớn nhất thường không nghe thấy, hình tượng vĩ đại nhất thường không nhìn thấy. Tình mẹ cũng thế, không cần lời nói, vẫn là chỗ dựa suốt đời, dù con có trót quên, hình bóng mẹ vẫn luôn hiện diện.

Một nét dịu dàng, một mạch truyền thừa

Nho gia dùng chữ “hiếu” để báo đáp ơn dưỡng dục của mẹ. Phật gia dùng chữ "từ" để học theo lòng từ bi của mẹ. Đạo gia dùng chữ "đức" để ngộ ra phẩm đức như nước của mẹ.

Tuy cách nói của ba nhà Nho-Thích-Đạo có khác nhau nhưng nội dung cùng hướng về một điểm: mẹ là cuốn kinh sách đầu tiên ta đọc trong đời, và cũng là cuốn sách trí tuệ không bao giờ đọc hết.

Vào Ngày của Mẹ, mong rằng chúng ta không chỉ tặng mẹ một bó hoa hay món quà, mà hãy dùng lòng biết ơn thanh khiết, nhẹ nhàng nói với người phụ nữ đã hy sinh cả đời ấy một câu: “Cảm ơn mẹ”.

Trong thiết kế của Shen Yun Collections, chúng tôi tin rằng vẻ đẹp chân chính bắt nguồn từ đức hạnh nội tâm. Mong rằng mỗi món quà quý giá bạn chọn cho mẹ đều mang theo sự kính trọng xuyên suốt ngàn năm, thanh khiết như sen, ấm áp như ngọc, mềm mại như lụa.

Bởi vì mẹ xứng đáng với những điều đẹp đẽ nhất và cái đẹp đích thực luôn mang ý nghĩa sâu sắc.

Nhân dịp Ngày của Mẹ năm nay, hãy chọn cho mẹ một món quà mang tâm ý của văn minh thần truyền Trung Hoa. Hy vọng mỗi món quà bạn chọn từ Shen Yun Collections đều giống như tình mẹ, dịu dàng, bền bỉ, sâu sắc mà không cần cất thành lời.

Nguồn: shenyuncollections.com