Cùng chào đón năm mới với tinh thần long mã

Năm 2026 là năm Ngọ (năm con ngựa). Hôm nay, chúng tôi muốn chia sẻ với mọi người những câu chuyện lịch sử và vài nét văn hóa thú vị về loài ngựa.

“Tinh thần long mã”

Ngựa tượng trưng cho lòng trung thành, sự cao quý, dũng cảm và tính kiên cường, bền bỉ. Khổng Tử từng nói trong Luận Ngữ: “Ký bất xưng kỳ lực, xưng kỳ đức dã”, nghĩa là khi thiên lý mã ngày đi được ngàn dặm, điều người ta ca ngợi không phải là sức lực, mà là đức hạnh của nó.

Trong văn hóa dân tộc Hán, ngựa có mối liên hệ mật thiết với rồng, nên có khái niệm “long mã”. Sách Hán Thư ghi chép: “Long mã là tinh hoa của trời đất, hình dạng của nó là thân ngựa mà vảy rồng, vì thế gọi là long mã”. Điều bất ngờ là vị thần biển của Hy Lạp cổ đại Poseidon cũng đồng thời là thần của loài ngựa, còn trong thần thoại Trung Hoa, rồng là thần cai quản thủy vực. Phải chăng đây là một sự trùng hợp thú vị?

Chu Dịch viết rằng “càn vi mã, càn vi thiên”, tức là quẻ càn tượng trưng cho trời, lấy hình tượng ngựa để biểu đạt cho sự khỏe mạnh và vận động không ngừng. Từ đó người xưa tin rằng thiên thể vận hành liên tục, bậc quân tử cũng nên noi theo đạo trời mà nỗ lực không ngừng. Loài long mã được hun đúc từ tinh thần dân tộc Trung Hoa ấy trông hùng tráng vô song, có sức mạnh vô hạn, có thể đuổi kịp nhật nguyệt, băng qua trăng sao, cưỡi gió vượt mưa, không nghỉ ngày đêm. Chính “tinh thần long mã”, nguồn động lực "sinh sinh bất tức" (sự sống bất tận) ấy, đã giúp văn minh Trung Hoa kéo dài hàng nghìn năm, đồng thời cũng khích lệ con người giữ vững tinh thần vươn lên không ngừng nghỉ.

Tương truyền vào thời Phục Hy, long mã cõng “Hà Đồ” xuất hiện từ Hoàng Hà, rùa thần mang “Lạc Thư” nổi lên từ sông Lạc dâng lên cho Phục Hy. Sách Lễ Ký ghi lại: “Khi Phục Hy trị vì thiên hạ, có long mã mang Hà Đồ xuất hiện từ Hoàng Hà, ông bèn noi theo đó mà vẽ ra Bát Quái”. Phục Hy dựa vào âm dương và bát quái để giải thích quy luật biến hóa của trời đất, vạn vật cũng như trật tự đạo lý của con người. Bát Quái hàm chứa tư duy tổng thể về “sự hòa hợp giữa trời và người”, làm sáng tỏ vũ trụ quan “thiên nhân hợp nhất”, khai mở mạch nguồn văn hóa truyền thống Trung Hoa, đồng thời cũng trở thành nền tảng tư tưởng của Kinh Dịch.

Trong hệ thống 12 địa chi, ngọ là chi thứ bảy, ứng với con ngựa. Do đó, khoảng thời gian từ 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều trong 12 canh giờ được gọi là giờ Ngọ. 

Thành ngữ và điển cố về ngựa

Xưa nay, những giống ngựa quý, ngựa nổi tiếng đều luôn được người đời ngợi ca, từ đó mà sinh ra nhiều câu chuyện quen thuộc được lưu truyền rộng rãi. Chẳng hạn điển tích “lão mã thức đồ” (ngựa già nhớ đường) bắt nguồn từ sách Hàn Phi Tử. Thời Xuân Thu, Tề Hoàn Công xuất binh truy đuổi quân địch, bị dẫn lạc vào một thung lũng xa lạ, chạy sang trái vòng sang phải tìm mọi cách mà vẫn không thể thoát ra. Quản Trọng chợt nhớ đến việc ngựa già nhớ đường, bèn đề nghị để ngựa già dẫn lối. Tề Hoàn Công nghe theo chọn vài con ngựa già đi đầu, cho đại quân theo sau, quả nhiên thuận lợi ra được khỏi thung lũng. Về sau, người ta dùng câu “lão mã thức đồ”, “thức đồ mã”, “thức đồ ký” để ví những người có giàu kinh nghiệm, hiểu biết rộng, từng trải…

Người xưa cũng dùng từ “thiên lý mã” để chỉ những nhân tài xuất chúng. Thời Xuân Thu, Bá Nhạc giỏi xem tướng ngựa, về sau từ “Bá Nhạc” trở thành cách gọi chỉ những người biết phát hiện và bồi dưỡng nhân tài. Đời Đường, Hàn Dũ trong tác phẩm Mã Thuyết viết rằng: “Trong đời có Bá Nhạc, rồi sau đó mới có thiên lý mã. Thiên lý mã thì thường có, nhưng Bá Nhạc thì không phải lúc nào cũng có”.

Trong năm ngựa tràn đầy sức mạnh và sinh khí này, chúc mọi người đều lấy “tinh thần long mã” làm động lực cho mình, dũng cảm tiến lên và tinh tấn không ngừng. Dù là với những thử thách trong cuộc sống hay hành trình tìm kiếm giá trị tâm linh, các sản phẩm của Shen Yun Collections sẽ luôn đồng hành cùng bạn, giúp bạn thể hiện vẻ rực rỡ và nhịp điệu của sinh mệnh. Chúc mọi người có một năm ngựa đại cát, phúc-huệ cùng tăng, từng bước thăng tiến!

Nguồn: shenyuncollections.com