Tay áo nước tung bay: vẻ đẹp thanh thoát được lưu truyền ngàn năm

Tấm màn sân khấu từ từ hé mở, những dải tay áo lụa dài tung lên cao, tựa mây cuộn nước trôi, vẽ nên những đường cong thanh nhã giữa không trung, rồi nhẹ nhàng bay xuống, trở về nơi cổ tay người vũ công. Giữa mỗi lần tung lên rồi thu về, ráng mây trên trời và thi vị chốn nhân gian dường như cùng lúc được nắm gọn trên tay. Đây chính là điệu múa thủy tụ trên sân khấu Shen Yun làm vô số khán giả say lòng: mềm mại tựa mây trôi nước chảy, thanh thoát và lay động lòng người. 

Thuỷ tụ trong Shen Yun 

Kỹ thuật múa tay áo nước là một trong những đặc trưng tiêu biểu nhất của múa cổ điển Trung Hoa và được rất nhiều người hâm mộ Shen Yun yêu thích. Điệu múa tay áo nước là biểu tượng điển hình của vũ khúc cổ Trung Quốc, có sức biểu cảm phong phú và giàu thi vị.

Câu thơ “Gió thổi tay áo tiên bay phấp phới, tựa như điệu múa Nghê Thường Vũ Y” trong bài Trường Hận Ca của Bạch Cư Dị đã tả lên vẻ đẹp thanh tao, phóng khoáng, thoát tục của các nàng tiên nữ. Có lẽ văn hóa nơi nhân gian chính là một ân điển đến từ thiên giới. Điệu múa tay áo nước thường gắn liền với hình tượng phi thiên và tiên giới, điều này cũng chẳng phải ngẫu nhiên.

Để triển hiện cho khán giả sắc màu rực rỡ và cảm giác mềm mại, bay bổng trong những điệu múa, các dải thủy tụ của Shen Yun đều được làm từ lụa tơ tằm nguyên chất, đồng thời phần lớn sử dụng kỹ thuật nhuộm chuyển sắc thủ công với tất cả sự khéo léo và tâm huyết đặc biệt của người nghệ nhân. Thủy tụ của Shen Yun có đôi chút khác biệt so với thủy tụ trong kinh kịch mà mọi người vốn quen thuộc, chúng dài hơn nhằm thể hiện vẻ đẹp có phần thanh thoát hơn, cũng không hoàn toàn có màu trắng như thủy tụ trong kinh kịch, mà có những sắc màu rực rỡ, đa dạng.

Theo các nghệ sĩ Shen Yun, thủy tụ chính là phần mở rộng của cơ thể. Khi họ tung thủy tụ, ý niệm tinh thần của người múa sẽ đặt trọn vẹn vào từ đầu đến cuối dải tay áo trong quá trình chuyển động. Khi đón lấy thủy tụ, họ sẽ đợi cho dải thủy tụ chuyển động tự nhiên trở về bên mình rồi mới nhẹ nhàng bắt lấy. Khả năng điều khiển bằng trực giác một cách chính xác như vậy đòi hỏi phải trải qua quá trình luyện tập lâu dài, năm này qua tháng khác, mới có thể đạt được.

Người nghệ sĩ múa thông qua việc vận dụng thủy tụ một cách thuần thục, đã có thể thể hiện trọn vẹn cảm xúc của nhân vật trong từng động tác tung và thu tay áo, mang đến cho khán giả những cảm xúc bất tận. 

Lịch sử của thủy tụ

Hình thức múa với trường tụ (tay áo dài) đã được ghi chép sớm nhất từ thời nhà Chu. Múa tay áo dài thời nhà Chu, đặc biệt là những điệu múa tay áo dài do phụ nữ biểu diễn, đã được ghi chép rõ ràng trong các thư tịch và hình tượng văn vật thuộc cả hai thời kỳ Tây Chu và Đông Chu. Múa thời nhà Chu phần lớn được sử dụng trong các dịp tế tự và nghi lễ. Ngay từ ban đầu, động tác múa tay áo nước đã mang hàm ý kính Trời, kính phụng Thần.

Cụm từ “trường tụ thiện vũ” (tay áo dài múa giỏi) đã được nhắc đến trong sách Sử Ký và Hàn Phi Tử. Các thư tịch thời Hán cũng có nhiều miêu tả về điệu múa tay áo dài. Trong tác phẩm Vũ Phú của Phó Nghị thời nhà Hán có câu: “Áo lụa theo gió, tay áo dài đan chéo tung bay”, trong bài Quan Vũ Phú của Trương Hành có câu: “Váy tựa chim loan bay lượn, tay áo như tuyết cuộn xoay vòng”. 

Điệu múa tay áo dài từng thịnh hành vào thời Hán, điều này được thể hiện rõ qua vô số hình ảnh và tác phẩm điêu khắc lúc bấy giờ. Múa tay áo thời Hán là một bộ phận quan trọng trong các nghi lễ tế tự thời kỳ đầu và vũ đạo cung đình, thường được dùng trong các nghi thức trang trọng. Qua đó có thể thấy, múa tay áo thuở ban đầu không đơn thuần chỉ nhằm mục đích giải trí, mà còn là một loại ngôn ngữ nghi lễ dùng để câu thông với trời đất và kính phụng thần minh.

Vào thời thịnh Đường, múa thủy tụ là một hình thức biểu diễn giải trí trong cung đình, sau đó dần được đưa vào nghệ thuật hí khúc*. Có rất nhiều thi nhân thời Đường ngâm vịnh về điệu múa tay áo, chẳng hạn như Lưu Phương Bình với câu thơ: “Vết lệ thấm khô giếng cạn, tay áo múa dài vì ai”, Tạ Yến viết: “Ngắm tuyết bay phiêu diêu, nào sánh được tay áo múa xoay xoay”, Lý Bạch viết: “Định Vương buông rủ tay áo múa, đất chật chẳng thể xoay mình”, v.v…

Vào thời Tống, các nghệ nhân múa trong cung đình lưu lạc ra dân gian, thúc đẩy sự phát triển của ca múa dân gian, từ đó nghệ thuật hí khúc ra đời. Múa tay áo ban đầu vốn chỉ thuộc phạm trù vũ đạo, sau đó hòa nhập vào nghệ thuật hí khúc - loại hình nghệ thuật tổng hợp bao gồm ca hát, đọc thoại, diễn xuất và võ thuật - trở thành một phương thức biểu đạt giàu tinh hoa cùng kỹ thuật độc đáo thủy tụ. Từ “thủy tụ” chỉ dải lụa được may nối dài để trang trí ở phần đầu tay áo của trang phục nhân vật trong hí khúc. Diễn viên thông qua các kỹ thuật múa thủy tụ để thể hiện tính cách nhân vật và biểu đạt tình cảm.

Ngày nay trên sân khấu Shen Yun, múa thủy tụ được đánh giá là một trong những tiết mục được khán giả yêu thích nhất. Thủy tụ mang những ý nghĩa khác nhau trong từng thể loại múa, ví như tay áo dài trong điệu múa Tây Tạng thể hiện lòng kính trọng đối với thần linh bằng sự hồn nhiên, phóng khoáng và vui tươi, còn còn múa thủy tụ cung đình lại thông qua vẻ đẹp đoan trang, cao quý và tao nhã để thể hiện lòng biết ơn đối với thần linh đã che chở cho thánh triều của thiên tử. Đặc biệt hơn, điệu múa tay áo nước của Shen Yun mang đến cho khán giả trải nghiệm khi được thanh lọc nội tâm cùng một vẻ đẹp có khả năng chuyển hóa và có sức sống bất tận, vi diệu hệt như dòng nước cam lồ của Bồ Tát Quán Âm.

Tụ vũ phiên phiên

Từ điệu múa tay áo trong các nghi lễ tế tự thời nhà Chu, đến múa cung đình và hí khúc thời Đường, Tống, rồi đến những dải tay áo rực rỡ tung bay trên sân khấu Shen Yun ngày nay, suốt 5000 năm thủy tụ vẫn luôn mang trong mình tinh thần và quan niệm thẩm mỹ của nền văn minh Trung Hoa. Giờ đây vẻ đẹp thanh thoát, tao nhã ấy không còn chỉ giới hạn trên sân khấu, bộ trang sức Tụ Vũ Phiên Phiên của Shen Yun Collections ra đời dựa trên cảm hứng từ điệu múa thủy tụ của Shen Yun: những dải tay áo dài rực rỡ, mềm mại tung bay, dưới sự dẫn dắt của các vũ công, xoay xoay như hoa nở, thu lại rồi tung ra như một bức họa tuyệt đẹp.

Vẻ đẹp khi điệu múa tỏa sáng dưới ánh đèn sân khấu giờ đã sẵn sàng đi vào cuộc sống, đồng hành cùng bạn trên mọi nẻo đường, giúp bạn thêm duyên dáng và cuốn hút trong từng khoảnh khắc.

Ghi chú:

(*) Hí Khúc:  một loại hình ca kịch truyền thống Trung Hoa