BST Đường Lệ Phong Vận: Vẻ đẹp của các thiên nhân thời Thịnh Đường

Khi tấm màn sân khấu của Shen Yun từ từ hé mở, một đoàn các sĩ nữ triều Đường uyển chuyển bước ra từ tầng mây sâu thẳm. Với tay áo rộng phấp phới bay nhẹ nhàng theo từng nhịp bước, họ trông như những tiên nữ giáng hạ từ chín tầng trời, như những phi thiên bước ra từ các bích họa Đôn Hoàng. Giữa những chuyển động sáng-tối đan xen, nền văn hóa thần truyền 5000 năm dường như bỗng sống dậy ngay trước mắt.

Khoảnh khắc khiến người ta cảm thấy say mê đến nín thở nhất có lẽ chính là khi những ống tay áo rộng tung bay uyển chuyển theo từng nhịp múa.

Ống tay áo rộng (quảng tụ) là một trong những đặc trưng tiêu biểu nhất của Hán phục – trang phục truyền thống có lịch sử hơn 5000 năm của Trung Hoa. Đó không chỉ là một kiểu y phục, mà còn là hiện thân của lễ nghi và sự nối dài của tinh thần văn hóa. Suốt hàng nghìn năm, hình ảnh ấy được lưu giữ trong sử sách và trên những bích họa cổ.

Ngày nay, trên sân khấu Shen Yun, quảng tụ một lần nữa được hồi sinh và tỏa sáng với sức sống mới.

Thông qua bài viết này, chúng tôi hy vọng sẽ đưa độc giả khám phá vẻ đẹp độc đáo của trang phục quảng tụ trong Shen Yun, để cùng trở về thời thịnh Đường - thời đại của những bộ y phục thanh tao và vạn nước cùng hướng về triều bái.

Nguồn gốc sâu xa của quảng tụ

Quảng tụ là gì?

Quảng tụ (tay áo rộng), đúng như tên gọi, là một loại trang phục có tay áo to và rộng - một đặc trưng về kiểu dáng tiêu biểu nhất trong hệ thống Hán phục. Từ áo tay rộng thời Hán, váy lưu tiên tay rộng thời Đường, đến trường bào cổ tròn tay rộng thời Minh, quảng tụ đã tồn tại xuyên suốt lịch sử y quan Trung Hoa qua mấy nghìn năm.

Kiểu dáng của quảng tụ rất dễ nhận biết: miệng tay áo rộng, thân tay áo mềm mại, thướt tha. Mỗi cử chỉ, mỗi động tác đều khiến ống tay áo buông rủ tựa mây, tung bay như đôi cánh. 

Biểu tượng của địa vị và lễ nghi

Trong xã hội Trung Hoa cổ đại, quảng tụ không phải là trang phục dành cho người bình thường.

Những người thuộc tầng lớp lao động thường mặc áo tay hẹp để thuận tiện cho việc cày cấy và làm việc. Chỉ có giới quý tộc, văn nhân, sĩ đại phu, hoặc trong những dịp trọng đại như lễ tế, lễ hội và buổi chầu người ta mới mặc áo quảng tụ. 

Quảng tụ tượng trưng cho một phong thái siêu thoát, không vướng bụi trần, đồng thời thể hiện tinh thần “khắc chế bản thân để trở về với lễ" (1). Tay áo rộng không phải để thể hiện sự xa hoa, mà là để chuyên chở tinh thần của nền văn minh lễ nhạc, truyền tải khát vọng cao đẹp về hai phẩm chất "kính" và "nhã".

Thiết kế hòa hợp giữa trời và người

Chu Dịch có câu: “Hoàng Đế, Nghiêu và Thuấn buông rủ y phục trị vì thiên hạ, ấy là noi theo đạo lý của Càn Khôn”.

Từ thời thượng cổ, y phục không chỉ là vật dùng để che thân, mà còn là biểu tượng của trật tự trời đất, của lễ nghĩa và nền văn minh.

Trang phục truyền thống Trung Hoa coi trọng nguyên tắc “giao lĩnh hữu nhẫm (cổ áo giao nhau, vạt áo phải phủ lên bên trái), không dùng cúc mà buộc bằng dải thắt”. Y phục được cố định bằng đai lưng, còn đường cắt may thì thuận theo vóc dáng tự nhiên của cơ thể với đường nét mềm mại, thuận theo dáng người, không có ý gò bó thân thể. Y phục tựa như dòng nước, khi chuyển động thì như gió khẽ sinh, khi tĩnh lặng thì như đọng hơi sương. Con người khoác lên mình bộ y phục ấy, dường như cùng trời đất hòa làm một.

Mỹ học của quảng tụ trong Shen Yun

Hình ảnh quảng tụ trên sân khấu Shen Yun không đơn thuần chỉ là sự phục dựng Hán phục, mà là thành quả của quá trình tái sáng tạo nghệ thuật được các nghệ sĩ dày công chắt lọc và hoàn thiện trên sân khấu.

Về chất liệu, Shen Yun chủ yếu sử dụng các loại vải nhẹ và mềm mại như lụa tơ tằm, vải voan mỏng, chiffon... những chất liệu này có đặc điểm cực kỳ nhẹ, mềm và có độ rủ tự nhiên. Khi vận trang phục với chất liệu như vậy thì một vòng xoay của vũ công cũng đủ để những ống tay tạo nên từng lớp sóng mềm mại trong không trung, ngay cả lúc đứng yên, tay áo vẫn khẽ lay động như màn sương mỏng, mang vẻ đẹp thanh thoát khó diễn tả.

Động như mây trôi nước chảy, tĩnh tựa sương giăng - quảng tụ của Shen Yun, dù trong chuyển động hay tĩnh lặng, đều mang một nhịp điệu, vẻ đẹp rất riêng, chỉ thuộc về chính nó.

Về màu sắc, Shen Yun kế thừa truyền thống thẩm mỹ của cung đình thời thịnh Đường, sử dụng những gam màu có độ bão hòa cao như vàng đế vương, xanh ngọc bích, xanh thiên thanh, hồng đào... được phối tương phản và chuyển sắc tinh tế. Dưới ánh sáng sân khấu, tất cả phối hợp cùng nhau tạo nên một bữa tiệc thị giác rực rỡ, đầy sức lay động.
Khung cảnh khi đoàn sĩ nữ bước ra sân khấu ấy trông tựa như một bức tranh công bút rực rỡ đang từ từ mở ra trước mắt người xem. Cùng với chuyển động sáng - tối, những ống tay áo rộng nở bừng như cánh hoa, phiêu đãng như mây trôi, biến cả sân khấu thành một bức tranh quang cảnh thịnh Đường thật sống động.

Sự nối dài của cánh tay

Trên sân khấu Shen Yun, quảng tụ không chỉ là một phần của y phục, mà còn là sự nối dài của cánh tay.

Giữa những động tác vung, thu, nâng, xoay tay áo, phần ống tay áo rộng vẽ nên những đường cong uyển chuyển giữa không trung, tựa như những nét bút dài được vạch ra chỉ trong một lần hạ bút của tranh thủy mặc Trung Hoa, vừa có cảm giác sinh động (2), vừa để lại dư vị bất tận.

Đặc biệt, khi vũ công thực hiện động tác xoay thân, quảng tụ cũng theo đó vẽ nên một vòng cung hoàn chỉnh. Từ góc nhìn của khán giả, dải tay áo tựa mây lành cuộn lượn, như cầu vồng vắt ngang bầu trời trong khoảnh khắc mở rộng không gian lẫn thời gian của điệu múa. Đó là bản hòa tấu giữa chất liệu và thân thể, là khúc giao hưởng giữa động tác và đường nét.

Thông qua quảng tụ, Shen Yun đã tái hiện lại phong thái của những triều đại khác nhau qua các tiết mục biểu diễn. Vẻ tao nhã, tinh tế của vũ khúc trường tụ thời Hán được thể hiện trọn vẹn qua động tác kiều tụ chiết yêu (3) toát lên phong vị thanh nhã của văn hóa Nho gia. Sự ung dung, lộng lẫy của vũ khúc cung đình thời Đường hiện lên qua tà váy cùng tay áo quảng tụ lưu tiên tung bay uyển chuyển, tái hiện khung cảnh phồn hoa thịnh thế hệt như trong bài thơ Lệ Nhân Hành mà Đỗ Phủ viết. Còn trong những cảnh tượng thiên nhân từ tiên giới hạ phàm thì quảng tụ hóa thành tiên y mây ngũ sắc, đưa khán giả từ chốn hồng trần bước vào thiên quốc. Trong các vở múa về triều Đường của Shen Yun, quảng tụ trở thành sợi chỉ xuyên suốt, kết nối muôn vàn phong thái huy hoàng của thời Thịnh Đường.

Cùng là kiểu tay áo tay rộng, nhưng lại có thể diễn tả muôn vàn phong thái khác nhau, đó chính là sức quyến rũ đặc biệt của quảng tụ. Trong vở Đại Đường Sĩ Nữ, quảng tụ khắc họa vẻ đoan trang, kín đáo của những tiểu thư khuê các với tay áo khép nhẹ trước người, bước chân khoan thai theo sau, mỗi lần thu tay áo đều như một lời nhắc khẽ từ lễ nghi. Trong vở Đường Minh Hoàng Du Nguyệt Cung, quảng tụ làm nổi bật vẻ linh hoạt, uyển chuyển, siêu phàm thoát tục lúc tiên nữ bay lên, tay áo tung bay giữa không trung, thân người phiêu diêu theo tay áo, mỗi khoảnh khắc phất tay áo đều như một khúc ngân vang giữa tầng không. Còn trong vở Đường Lệ Phong Vận, quảng tụ lại tôn lên vẻ ung dung, tự tin của các nữ vũ công chốn cung đình nhà Đường, lúc tay áo xòe rộng thì trông như đôi cánh, từng bước đi, từng dáng đứng đều khoan thai, thể hiện trọn vẹn được vẻ đẹp của thời thịnh Đường. Có thể thấy quảng tụ chính là sự biểu hiện ra bên ngoài của linh hồn nhân vật.

Sự phản chiếu của thiên giới

Trong các thư tịch cổ Trung Hoa có nhiều ghi chép nói rằng cảm hứng của Hán phục bắt nguồn từ y phục của các thiên nhân, tiên tử nơi cõi trời, chính là “Nghê Thường Vũ Y”.
Trong tâm thức của người xưa, những người luôn kính Trời và tin Thần, thì các vị thần tiên sống giữa tầng mây trong sáng trên chốn cửu tiêu. Y phục của họ được dệt từ những áng mây ngũ sắc, điểm tô bằng những chiếc lông vũ, trông nhẹ nhàng thanh thoát và rực rỡ muôn màu. Bản nhạc bất hủ Nghê Thường Vũ Y Khúc của Đường Huyền Tông chính là sự thể hiện trọn vẹn nhất cho nguồn cảm hứng ấy. Tương truyền, Đường Huyền Tông trong một giấc mộng đã du ngoạn đến cung trăng, nơi ông nhìn thấy các tiên nữ uyển chuyển múa ca, xiêm y tựa như mây ngũ sắc, dáng múa đẹp như chim hồng sải cánh.

Shen Yun thông qua ngôn ngữ trang phục là quảng tụ, đã đưa khán giả từ những chiếc ghế trong nhà hát bước vào một  cảnh giới thần thánh vượt khỏi thế tục, thuần chân, thuần mỹ.

Đó không chỉ là vẻ đẹp của thị giác, mà còn là sự gột rửa tâm hồn, khiến con người một lần nữa tin rằng thế gian này vốn nên có một nét thanh nhã đến từ thiên thượng.
BST Đường Lệ Phong Vận của Shen Yun Collections đã lưu giữ vẻ đẹp thanh tao của thiên nhân dưới ba hình thức có thể đồng hành cùng bạn mỗi ngày: khăn lụa, túi da và trang sức.

Mỗi thiết kế đều là lời tôn vinh tao nhã dành cho nền văn minh Thần truyền và mỹ học thời thịnh Đường, từ chiếc khăn lụa tơ tằm được dệt tại Ý, túi da thật thủ công chế tác tại Tây Ban Nha, đến những món trang sức hoa mẫu đơn tinh xảo được điểm xuyết bằng đá quý màu, mỗi sản phẩm đều là sự tiếp nối đương đại của vẻ huy hoàng rực rỡ ấy.
Khi bạn khoác khăn lụa Đường Lệ Phong Vận lên mình, tay cầm túi da thật, đeo trang sức mẫu đơn thì thứ bạn sở hữu khi ấy không chỉ là vài món phụ kiện, mà còn là một nét lễ nghi đã được truyền thừa suốt nghìn năm.

Ấy là hình dáng của tà áo phi thiên nơi nhân gian bay phấp phới; là âm vang đương đại của quang cảnh huy hoàng thời Đại Đường; là cuộc tương ngộ đã được định sẵn giữa bạn và nền văn hóa thần truyền 5000 năm.

Từ khăn lụa đến túi da, từ họa tiết hoa mẫu đơn đến tinh hoa thủ công nước Ý, dòng sản phẩm Đường Lệ Phong Vận đã tái hiện trọn vẹn vẻ đẹp của thời thịnh Đường - một nền văn hóa sống động mà bạn có thể khoác lên người, mang theo bên mình và đồng hành cùng bạn mỗi ngày.

Ghi chú:

(1) khắc kỷ phục lễ tạm dịch là khắc chế bản thân để trở về với lễ, là một câu trong Luận Ngữ

(2) khí vận sinh động là tiêu chuẩn cao nhất của hội họa Trung Hoa, được danh họa Tạ Hách thời Lương nêu ra trong “Lục pháp luận”. “Khí” là dòng sinh khí trong tự nhiên, “vận” là sự chuyển động của tâm thức, “sinh động” là cảm giác sống động lan tỏa qua tranh. Một bức tranh thủy mặc Trung Quốc đạt đến “khí vận sinh động” là khi cảnh vật dường như đang hít thở, dòng sông đang chảy, cây trúc đang lay, và cả tâm hồn người xem cũng dao động theo.

(3) chiết yêu: khom lưng, tương truyền kiều tụ chiết yêu là một điệu múa có từ thời Hán