Tết Nguyên Tiêu: khi trí huệ và lòng thành kính tỏa ra từ muôn ánh đèn chiếu sáng nghìn năm

Mỗi năm vào ngày rằm tháng giêng, vô vàn những chiếc đèn lồng sẽ được thắp lên giữa bầu trời đêm, đồng thời cùng với đó niềm thành kính đối với trời đất và chư thần trong lòng dân tộc Hoa Hạ suốt mấy nghìn năm qua dường như cũng được thắp sáng. Tết Nguyên Tiêu – lễ hội lấy “đèn lồng” làm chủ đề – không chỉ đơn thuần là dịp vui chơi thưởng ngoạn, mà còn hàm chứa những ký ức cổ xưa về tín ngưỡng, trí huệ và ánh sáng.

Thắp đèn kính Phật

Tập tục thắp đèn vào dịp Tết Nguyên Tiêu có lẽ bắt nguồn từ thời Đông Hán. Hán Minh Đế Lưu Trang là người hết lòng sùng tín Phật pháp. Khi nghe rằng trong Phật giáo Ấn Độ có tục vào đêm rằm tháng giêng chư tăng trong chùa sẽ thắp đèn để chiêm bái xá lợi và dâng đèn bái Phật, ông đã hạ lệnh cho cả hoàng cung và các ngôi chùa trong khắp thiên hạ cùng nhau thắp đèn kính Phật. Thấy vậy bàng dân trăm họ cũng đua nhau noi theo treo đèn lồng trước cửa nhà mình. Và rồi nghi thức trang nghiêm khởi nguồn từ lòng thành kính đối với Phật Đà ấy cứ thế dần biến thành một lễ hội long trọng của toàn dân. 

Đây là nguồn gốc sớm nhất của việc thắp đèn vào ngày Tết Nguyên Tiêu được ghi chép trong lịch sử. Đèn ở đây không phải để trang trí, mà là một phần thể hiện sự cung kính đối với Thần Phật và lòng khao khát hướng đến sự quang minh.

Đến thời Đường (618–907 SCN), lễ hội đèn Nguyên Tiêu chính thức được công nhận là ngày lễ quốc gia, vào đêm Nguyên Tiêu hàng vạn ngọn hoa đăng sẽ được thắp lên chiếu sáng khắp kinh thành Trường An. Đến thời Minh, lễ hội đèn Nguyên Tiêu kéo dài lên đến mười ngày (từ mùng 8 đến mùng 17 tháng giêng), trở thành đại lễ kéo đèn lâu nhất trong lịch sử Trung Quốc.

Khai đèn ngày tựu trường

Trong rất nhiều hoạt động của ngày Tết Nguyên Tiêu, cổ nhân còn có một truyền thống ấm áp và đầy ý nghĩa gọi là “khai đèn”.

Vào thời xưa, tại các trường tư thục, đến ngày rằm tháng giêng – ngày khai giảng sau Tết nguyên đán – mỗi học trò sẽ mang đến trường một chiếc đèn lồng thủ công được chuẩn bị công phu sẵn và thầy giáo lần lượt thắp sáng từng chiếc đèn cho các em. Nghi thức ấy được gọi là “khai đèn” hay “điểm đèn”, tượng trưng cho việc thắp sáng ngọn đèn trí tuệ trong tâm, cầu chúc học trò có tiền đồ rực rỡ, học hành đỗ đạt.

Rồi sau đó các em nhỏ lại xách theo những chiếc đèn đã được thắp sáng ấy đi khắp nơi, ngụ ý rằng đèn như “trí tuệ soi sáng tương lai”. Tập tục này về sau dần dần phát triển thành hoạt động rước đèn dạo phố vào đêm Nguyên Tiêu, trở thành một trong những hình ảnh giàu ý thơ và đẹp đẽ nhất của ngày lễ.

Bộ sưu tập “Hán Lệ Vũ Đăng” của Shen Yun Collections

Nhìn lại nguồn gốc của ngày Tết Nguyên Tiêu, dù là việc thắp đèn kính Phật bắt nguồn từ thời Hán Minh Đế hay nghi thức khai đèn ngày tựu trường của các trường tư thục chúng ta sẽ thấy mỗi từng truyền thống đều cùng hướng đến một vấn đề hạch tâm chung là ánh sáng.

Người xưa thắp đèn không chỉ để xua tan bóng tối của màn đêm, mà còn dùng ánh sáng để kết nối trời đất, kính dâng Thần Phật, khai mở trí huệ. Trong văn hóa truyền thống, ngọn đèn chưa bao giờ chỉ là một vật dụng đơn thuần, mà nó còn là phương tiện thể hiện lòng kính sợ Thiên đạo, sự theo đuổi mỹ đức và là lời nguyện cầu cho một tương lai tươi sáng.

Đó chính là nội hàm văn hóa sâu xa nhất của ngày Tết Nguyên Tiêu: lấy đèn làm cầu nối, lấy ánh sáng làm niềm tin để kết nối thiên thượng với nhân gian.

Ngày nay trên sân khấu Shen Yun, chủ đề đèn lồng đã nhiều lần được tái hiện qua những vũ khúc kinh điển với hình ảnh các sĩ nữ tay nâng cung đăng tinh xảo, múa uyển chuyển giữa sắc đèn lung linh, qua đó toát lên vẻ ung dung, tao nhã của giai nhân cung đình Hán-Đường. Những khoảnh khắc sân khấu khó quên ấy chính là nguồn cảm hứng thiết kế cho bộ sưu tập “Hán Lệ Vũ Đăng” của Shen Yun Collections.

Bộ sưu tập này bao gồm sản phẩm trang sức và phụ kiện thời trang, đưa hình ảnh mỹ lệ của các thiếu nữ múa đèn trên sân khấu vào đời sống thường nhật. Từ những chiếc vòng cổ, hoa tai thanh nhã, túi tote và túi ba-trong-một tinh xảo cho đến những chiếc vỏ gối mang màu sắc ấm áp hay túi đựng mỹ phẩm nhỏ xinh, mỗi sản phẩm đều kết tinh ánh quang và nét lung linh của khoảnh khắc huy hoàng ấy.

Khi ánh trăng dịu dàng của đêm rằm tháng giêng đang trải khắp nhân gian, điều chúng ta kế thừa không chỉ là một dịp lễ hội, mà còn là một niềm tin hun đúc nghìn năm, rằng ánh sáng cuối cùng sẽ chiến thắng bóng tối, trí huệ có thể soi rọi con đường phía trước, và tín ngưỡng của nền văn minh Thần truyền sẽ dẫn dắt con người tới một tương lai tốt đẹp hơn.

Mong rằng nguồn ánh sáng cổ xưa ấy cũng sẽ soi sáng từng ngày của bạn, mang đến bình an, sự minh triết và hy vọng trên mỗi bước đường bạn đang đi.

Nguồn: shenyuncollections.com