Những câu thơ hay về hoa mai được lưu truyền thiên cổ

Hoa mai tượng trưng cho tinh thần kiên cường, thanh cao và bất khuất. Trong văn hóa truyền thống Trung Hoa, hoa mai có ý nghĩa sâu sắc và thường xuất hiện như một hình tượng trong nhiều loại hình nghệ thuật như văn học, thơ ca, thư pháp, hội họa và nghề làm vườn. Trong tiết mục múa nữ “Mai” năm 2011, hình tượng tiên hoa mai thanh thoát do các diễn viên Shen Yun thể hiện đã được khán giả vô cùng yêu thích, đồng thời cũng là nguồn cảm hứng thiết kế cho bộ sưu tập trang sức Hoa Mai của Shen Yun Collections.

Trên sân khấu Shen Yun, hoa mai còn có nội hàm đặc biệt khác, nó tượng trưng cho vẻ thuần thiện, thuần mỹ của người tu luyện sau khi trải qua những thử thách và rèn luyện trong cuộc sống, đạt đến cảnh giới thăng hoa dù phải đối mặt với bức hại và khổ nạn. Điều này cũng rất giống với tâm ý trong câu thơ của cao tăng Đại Đường - thiền sư Hoàng Bá: “Không trải một phen lạnh thấu xương, sao được hoa mai toả ngát hương”.

Hoa mai, trong lòng các thi nhân là biểu tượng của sự thoát tục:

Băng tuyết lâm trung trước thử thân,
Bất đồng đào lý hỗn phương trần.
Hốt nhiên nhất dạ thanh hương phát,
Tán tác càn khôn vạn lý xuân.
Tạm dịch:
Trên rừng tuyết lạnh phủ đầy thân 
Chẳng giống hương đào, mận nhiễm trần.
Bất giác đêm lừng thơm tỏa ngát 
Càn khôn vạn dặm trải mùa xuân.

Hoa mai trong thơ Vương Miện mang vẻ đẹp băng thanh ngọc khiết mà vẫn toát lên vẻ hiên ngang. Chớ lo rằng những cánh mai trắng tinh khiết như tuyết sẽ bị mùa đông lạnh giá vùi lấp, bởi sẽ luôn có những người yêu mai như Vương An Thạch sẵn sàng đạp tuyết tìm hương: 

Tường giác sổ chi mai,
Lăng hàn độc tự khai.
Dao tri bất thị tuyết,
Vị hữu ám hương lai.

Diễn nghĩa: 

Góc tường mấy nhành mai 
Trong băng lạnh mà tự nở hoa
Từ xa nhìn thấy biết không phải là tuyết
Bởi từng đợt hương thầm của hoa mai bay đến

Hoa mai, trong lòng các thi nhân, cũng là biểu tượng của khí tiết:
Vô ý khổ tranh xuân, 
Nhất nhậm quần phương đố.
Linh lạc thành ni đuyễn tác trần,
Chỉ hữu hương như cố.
Diễn nghĩa: 

Không có ý khổ sở tranh giành với mùa xuân,
Phải chịu các loài cây cỏ ghen gét
Dù héo rụng thành bùn, tan ra thành bụi,
Chỉ có hương thơm như vẫn còn như cũ.

(Bốc toán tử - Vịnh mai, Lục Du, nhà thơ thời Nam Tống)

Trong bài Lạc mai kỳ 2 (Hoa mai rơi, kỳ 2) Lục Du còn mượn hình tượng hoa mai để bày tỏ phẩm cách kiên cường vượt trội của mình dù trong hoàn cảnh bất đắc chí:

Tuyết ngược phong thao dữ lẫm nhiên, 
Hoa trung khí tiết tối cao kiên.
Quá thời tự hợp phiêu linh khứ, 
Sỉ hướng đông quân cánh khất liên

Diễn nghĩa: 

Tuyết ngược gió gào càng thêm lạnh
Trong muôn hoa, hoa mai có khí tiết cứng cỏi nhất.
Đến lúc tàn thì tự nhiên rơi rụng
Thẹn gì mà phải hướng về đông quân cầu xin sự thương xót 

*đông quân: ông vua ở phía đông, ý chỉ thần mặt trời hoặc chúa xuân

Nhà thơ Tân Khí Tật (Nam Tống) cũng ca ngợi cốt cách của hoa mai như sau: “Cánh vô hoa thái độ, toàn hữu tuyết tinh thần”, nghĩa là không mang vẻ lả lơi của các loài hoa khác, mà hoàn toàn mang tinh thần của tuyết. Vị thi nhân nổi tiếng với “lòng nhiệt huyết như lửa, dung mạo như hoa” này quả thật là người bạn tri âm của mai hoa. Suốt đời ông để lại không ít những câu thơ về hoa mai được người đời yêu thích như: “Bách hoa đầu thượng khai, băng tuyết hàn trung kiến” (trăm hoa đua nở trên đầu, chỉ có hoa mai hiện lên trong cái giá lạnh của băng tuyết). Hoa mai cứ thế, theo những vần thơ ngợi ca của các thi nhân mà lưu lại vẻ đẹp siêu thoát và tuyệt mỹ trong mấy ngàn năm.

Hoa mai còn là nàng tiên trong lòng người yêu thơ thuở trước: “Tuyết hậu yến Dao Trì, Nhân gian đệ nhất chi”, nghĩa là sau khi hết tuyết, vào yết kiến tại cung Dao Trì, thấy cành đệ nhất ở nhân gian (Bồ Tát man, Triệu Lệnh Trĩ).

Tô Thức (Tô Đông Pha) thì dùng vẻ đẹp của hoa mai để tưởng nhớ nàng thiếp Triêu Vân, người từng cùng ông chia ngọt sẻ bùi trong cơn hoạn nạn nhưng không may mất sớm: “Ngọc cốt na sầu chương vụ, Băng cơ tự hữu tiên phong”, nghĩa là cốt cách của hoa mai như ngọc trong tuyết, dù có khó khăn hay chướng ngại vẫn thanh khiết, kiên cường mà tỏa sáng tựa như khí chất của thần tiên. Tuy vậy, ông không hề chìm đắm trong tình yêu nam nữ: “tình cao đã theo mây sớm bay xa, chẳng cùng hoa lê chung một giấc mộng” (cao tình dĩ trục hiểu vân không, bất dữ lê hoa đồng mộng).

Hoa mai còn là người bạn tri kỷ trong lòng các thi nhân: 

Hàn dạ khách lai, trà đương tửu;
Trúc lô thang phì, hỏa sơ hồng. 
Tầm thường nhất dạng song tiền nguyệt,
Tài hữu mai hoa tiện bất đồng. 

Diễn nghĩa: 

Đêm lạnh khách đến, lấy trà làm rượu;
Lò trúc nước sôi, lửa vừa đỏ.
Vầng trăng trước cửa sổ vẫn như xưa ,
Nhưng có hoa mai thì cảnh đã khác hẳn.

(Hàn dạ, Đỗ Lỗi triều Tống)

Cái lạnh của mùa đông cùng gió tuyết đã thành tựu nên hoa mai, thiên nhiên khắc nghiệt không những không thể phá hủy phẩm chất và ý chí của hoa mà ngược lại còn trở thành yếu tố nền giúp làm tôn lên sự thanh cao của loài hoa ấy. Nhà thơ Lư Mai Pha đời Tống đã viết nên phép so sánh được lưu truyền thiên cổ về mai và tuyết: “Mai phải thua tuyết đôi phần trắng, tuyết lại kém mai một chút hương” (mai tu tuân tuyết tam phần bạch, tuyết khước thâu mai nhất đoạn hương). Hoa mai và tuyết trong thi từ thường là hai hình tượng liền mạch không tách rời nhau, cùng hòa nhau tạo thành một vẻ đẹp rực rỡ. Đúng như câu thơ của đại học gia đời Tống Lữ Bản Trung: “Tuyết giống như mai, mai giống tuyết. Dù giống hay không, thảy tuyệt trần” (Tuyết tự mai hoa, mai hoa tự tuyết. Tự hòa bất tự giai kỳ tuyệt). Bộ sưu tập trang sức hoa mai khảm trai mosaic của Shen Yun Collections cũng vậy: nhờ có lớp khảm ngọc trai mô phỏng tuyết làm nền mà những đóa mai cánh hồng mới có thể trỗi lên vẻ đẹp tuyệt mỹ vô song. 

Hãy để bộ sưu tập hoa mai của Shen Yun Collections mang những gợi mở và hương sắc của văn hóa Thần truyền vào cuộc sống, đồng thời giúp bạn bày tỏ lòng biết ơn và trân quý đối với người thân và bạn bè theo cách đầy phong vị và thi ý.

Tác giả: Ariel Tian

Nguồn: shenyuncollections.com